معرفی نویسنده

مریم رفیعی پور

دانشجوی ارشد رشته بیوانفورماتیک( دانشگاه تربیت مدرس)

تشخیص و مقابله با سیل اخبار جعلی

تشخیص و مقابله با سیل اخبار جعلی

اطلاعات نادرست در دموکراسی ما جریان دارد، از دروغ در مورد تقلب در انتخابات گرفته تا تئوری‌های توطئه QAnon و دروغ‌های ضد واکسن؛ و این خطرناک است.

مردم در اطلاعات نادرست غرق شده‌اند، به عنوان مثال، آن‌ها هیدروکسی کلروکین را بدون هیچ مدرک علمی، به امید محافظت در برابر کرونا مصرف می‌کنند و برخی برخلاف بهترین توصیه‌های بهداشت عمومی، از ماسک زدن خودداری می‌کنند. در ماه ژانویه، معترضان، کار سایت واکسیناسیون در لس‌آنجلس را مختل کردند و مانع از تزریق واکسن‌هایی شدند که نجات‌دهندهٔ زندگی صدها نفر بود. بریونی سوایر، دانشمند علوم شناختی از دانشگاه Northeastern بوستون، می‌گوید: «کرونا چشم همه را به خطرات ناشی از اطلاعات نادرست دربارهٔ سلامتی باز کرده‌است.»

همه‌گیری نشان داد که اطلاعات نادرست می‌تواند باعث مرگ شود. دانشمندان در تلاشند تا روند انتشار اطلاعات نادرست  که جامعه را تهدید می‌کند، مهار کنند. حجم گستردهٔ اخبار جعلی، که در شبکه‌های اجتماعی بدون بررسی درستی آن‌ها منتشر می‌شود، موجب خدشه‌دار شدن اعتماد عمومی نسبت به موسسات اساسی شده‌است. در یک نظرسنجی در ماه دسامبر از 1111 بزرگسال آمریکایی، 83 درصد گفتند که نگران انتشار اطلاعات نادرست هستند. با این حال کمتر از نیمی از آن‌ها توانستند نظریهٔ توطئه QAnon دربارهٔ پدوفیل‌های شیطان‌پرست که سعی در کنترل سیاست و رسانه‌ها دارند را نادرست تشخیص دهند.

دانشمندان در مورد این‌که چرا و چگونه مردم به دنبال اطلاعات نادرست هستند و این‌که ما چه کاری در مورد آن‌ها می‌توانیم انجام دهیم، اطلاعات زیادی جمع‌آوری کرده‌اند.  یافته‌های جدید نشان می‌دهد که برخی از ویژگی‌های پست‌های رسانه‌های اجتماعی به گسترش اطلاعات نادرست کمک می‌کند. تحقیقات دیگر نشان می‌دهد با دادن اطلاعات دقیق در زمان مناسب یا معطوف کردن ماهرانهٔ توجه مردم به اطلاعات درست می‌توان ادعاهای نادرست را خنثی کرد. چنین تکنیک‌هایی شامل تغییرات کوچک در رفتار است که می‌تواند به سدی در برابر هجوم اخبار جعلی تبدیل شود.

 

اخبار غافلگیر کننده

مبارزه با اطلاعات غلط دشوار است، زیرا به دلایل مختلف گسترش می‌یابد. گاهی اوقات این کاربران بد هستند که جهت افزایش بازدید صفحاتشان و درآمد تبلیغاتی، اخبار جعلی را پخش می‌کنند، مانند خبر " troll farm" در مقدونیه که در طول انتخابات ریاست جمهوری 2016 ایالات متحده داستان‌های سیاسی فریبنده‌ای ایجاد کرد. گاهی اوقات، دریافت‌کنندگان اطلاعات غلط، آن‌ها را گسترش می‌دهند.

برخی از افراد ناخواسته اطلاعات نادرست را در رسانه‌های اجتماعی به اشتراک می‌گذارند، به این دلیل که آن‌ها را غافلگیر کننده یا جالب می‌دانند. عامل دیگر روشی (متن، صوت یا فیلم) است که از طریق آن اطلاعات نادرست ارائه می‌شود. طبق تحقیقات، سوندرا متخصص روان‌شناسی پیام‌رسانی در ایالت پن، از این میان، ویدئو را معتبر می‌داند. او و همكارانش، پس از انتشار اخبار قتل‌های سریالی در سال ۲۰۱۷ در هند و به دنبال آن دست به دست شدن ویدیویی از کودک‌ربایی در واتس‌اپ که ادعا می‌شد مربوط به این قتل‌ها بوده‌است، تصمیم گرفتند این موضوع را مطالعه كنند. این ویدیو در واقع یک کلیپ تحریف شده از یک فیلم تبلیغاتی در پاکستان بود که برای افزایش آگاهی عمومی ساخته شده‌بود.

سوندرا اخیراً با مشارکت واتس‌اپ، به 180 شرکت‌کننده در هند، نسخه‌های صوتی، متنی و ویدیویی سه داستان جعلی که به دروغ ادعا می‌کرد برنج از پلاستیک ساخته شده‌است، را به عنوان پیام واتس‌اپ نشان داده‌است. شرکت‌کنندگان داستان‌های ویدئویی را معتبرتر ارزیابی کردند و احتمال به اشتراک گذاشتن آن‌ها توسط شرکت‌کنندگانی که سطح دانش کمتری در مورد موضوع داشتند؛ بیشتر بود. سوندرا می‌گوید: «دیدن ایمان می‌آورد.»

وی گفت، یافته‌های منتشر شده در مجلهٔ Computer-Mediated Communication، چندین روش برای مبارزه با اخبار جعلی پیشنهاد می‌دهد. به عنوان مثال، شرکت‌های رسانه‌های اجتماعی می‌توانند پاسخگویی به شکایات کاربران در حالتی که اطلاعات نادرست به صورت ویدیو در حال پخش است، را در اولویت قرار دهند (بالاتر از مواردی که فقط متن هستند). همچنین در راستای افزایش سواد رسانه‌ای مردم تلاش کنند و به آن‌ها آموزش دهند که فیلم‌ها می‌توانند بسیار فریبنده باشند. سوندرا معتقد است فیلم‌ها قابلیت زیادی در دادن اطلاعات نادرست دارند و مردم باید به این موضوع توجه کنند. این مسئله به ویژه با ظهور فناوری deepfake که به کمک آن می‌توان فیلم‌های جعلی ولی از نظر بصری قانع‌کننده ساخت، بسیار مهم است.

یکی از مشکلات اخبار جعلی این است که به راحتی در مغز ما جای می‌گیرد ولی اصلاح و فراموش کردن آن‌ها بسیار دشوار است. سارا یئو، متخصص علوم ارتباطات در دانشگاه یوتا، می‌گوید ما دائماً در اطلاعات غرق می‌شویم و ذهن ما با استفاده از میانبرهای شناختی می‌فهمد چه چیزی را باید حفظ کرد و چه چیزی را رها کرد. وی می‌گوید: «گاهی اوقات این اطلاعات با ارزش‌های ما همخوانی دارد و همین امر احتمال پذیرش آن را برای ما بیشتر می‌کند.» این بدان معناست که مردم به‌طور مداوم اطلاعاتی را می‌پذیرند که با آن‌چه قبلاً باور داشته‌اند همسو باشد و این باعث تقویت باورهایشان می‌شود. والری رینا، روان‌شناس از دانشگاه کورنل، معتقد است، پیچیدگی این مشکل این است که مردم می‌توانند درستی یک پیام را به خوبی پردازش کنند اما احساسات و ارزش‌های آن‌ها جلوی آن را می‌گیرد.

به لطف بینش‌های جدیدی از این دست، روان‌شناسان و دانشمندان علوم شناختی در حال توسعه ابزاری هستند که مردم می‌توانند از آن برای مقابله با اطلاعات نادرست قبل از رسیدن اطلاعات به دست‌شان، استفاده کنند یا باعث شود که آن‌ها درباره اطلاعاتی که به دستشان می‌رسد عمیق‌تر فکر کنند. یکی از این رویکردها این است که قبل از پرده برداشتن از حقیقت و تکذیب شایعات، اطلاعات درست در دسترس باشد. در سال 2017، ساندر لیندن، روان‌شناس اجتماعی در دانشگاه کمبریج و همکارانش دریافتند ارائهٔ اطلاعات واقعی و درست در مورد تغییرات اقلیمی بعد از انتشار اطلاعات مربوط به دادخواستی که علم آب و هوا را انکار می‌کرد، باعث از بین رفتن تاثیر حاصل از اطلاعات نادرست نشد. ذکر اطلاعات غلط به سادگی درک مردم از حقیقت را تضعیف می‌کند.

آیا دادن اطلاعات درست به دیگران قبل از دادن اطلاعات غلط به آن‌ها مفید خواهد بود؟ در مثال تغییرات اقلیمی، این موضوع به معنای گفتن زودتر از موعد به مردم بود که "چارلز داروین" و "اعضای Spice Girls" از جمله امضا کنندگان دروغین این دادخواست بودند. این اطلاعات به مردم کمک می‌کرد تا در برابر اطلاعات نادرستی که در معرض آن قرار داشتند مقاومت کنند و پیام مجامع علمی در مورد تغییرات اقلیمی را حفظ کنند.

این یک استعاره بسیار خوب در سال 2021 است، اطلاعات نادرست را ویروس بدانید و پرده برداشتن از اطلاعات نادرست قبل از انتشار آن‌ها را به عنوان یک دوز ضعیف ویروس در نظر بگیرید. این کار به واکسنی تبدیل می‌شود که به افراد امکان ایجاد آنتی‌بادی‌هایی در مقابل اطلاعات نادرست می‌دهد. لیندن و همکارانش برای گسترش این مطالعه، ساخت ابزاری برای شناسایی و مبارزه با اخبار نادرست و آزمایش اثربخشی پرده برداشتن از اطلاعات نادرست قبل از انتشار آن‌ها یک بازی با عنوان Bad News را طراحی کردند. نتایج آن‌چنان امیدوار کننده بود که تیم نسخهٔ COVID-19 از بازی را با نام GO VIRAL تهیه کرد. نتایج اولیه نشان می‌دهد این بازی به افراد کمک می‌کند اطلاعات نادرست مرتبط با همه‌گیری را بهتر بشناسند.

 

یک نفسی بگیر

گوردون پنی‌کوک، روان‌شناس اجتماعی در دانشگاه رجینا در کانادا می‌گوید، گاهی اوقات برای ایجاد تغییر مداخلهٔ زیادی لازم نیست. گاهی اوقات فقط باید از مردم خواست کاری نکنند و لحظاتی به کاری که می‌خواهند انجام ‌دهند، فکر کنند.

در یك مطالعه در سال 2019، پنی‌كوك و دیوید رند، دانشمندان شناختی در MIT، با عناوین خبری واقعی و عناوین جعلی حزبی، مانند " دادگاه فدرال پنسیلوانیا پس از مداخله روسیه، مجوز قانونی REMOVE TRUMP را صادر کرد" تقریباً 3500 شركت‌كننده را امتحان كردند. محققان همچنین مهارت‌های استدلال تحلیلی شرکت‌کنندگان را آزمایش کردند. افرادی که در آزمون‌های مهارت‌های استدلال تحلیلی نمره بالاتری کسب کرده بودند، صرف نظر از وابستگی سیاسی، عناوین اخبار جعلی را بهتر تشخیص می‌دادند. به عبارت دیگر، تفکر تنبل موجب تشخیص ندادن اخبار نادرست می‌شود نه تعصب سیاسی. با این حال، وقتی صحبت از COVID-19 می‌شود، دو قطبی سیاسی در رفتار مردم دیده می‌شود. در پژوهشی دیگر پنی‌کوک و همکارانش یافتند که قطب‌بندی سیاسی، می‌تواند مهارت‌های استدلال مردم را هنگام انجام اقدامات محافظتی، مانند ماسک زدن، تحت تاثیر قرار دهد. پنی کوک استدلال می‌کند که بی‌توجهی نقش عمده‌ای در گسترش اطلاعات نادرست دارد. او می‌گوید: «راه حل اساسی آموزش تفکر انتقادی است، اما به شکل بسیار ساده. ما نباید دائماً جلوی فکر کردنمان را بگیریم.».

 

در مسیر درست حرکت کنید

تشویق کاربران توییتر به اندیشیدن درمورد صحت یک عنوان غیر سیاسی منجر شد کاربران به طور موقت اطلاعات را بیشتر از رسانه‌های معتبرتر به اشتراک بگذارند.

رندی و همکارانش با حساب‌هایی از توییتر به تقریباً 5400 نفر که قبلاً از مقالاتی از دو سایت معروف برای ارسال اطلاعات نادرست استفاده کرده بودند، پیام دادند و از آن‌ها یک سوال ظاهراً تصادفی در مورد درستی یک عنوان خبری غیر ‌سیاسی پرسیدند. سپس دانشمندان طی 24 ساعت آینده ردیابی کردند که چه تعداد خبر از سایت‌های دارای اطلاعات با کیفیت بالا و چه تعداد خبر از سایت‌های دارای اطلاعات با کیفیت پایین، به اشتراک گذاشته شد. به طور متوسط، افراد پس از مداخله، اطلاعات با کیفیت بالاتری را نسبت به قبل به اشتراک می‌گذاشتند. این یک مداخله ساده با یک نتیجه ساده ولی مفید بود. در واقع یادآوری‌های ساده در مورد دقت می‌تواند یک اثر ظریف اما قابل توجه داشته باشد.

برای پرده برداشتن از اخبار نادرست، زمان‌سنجی بسیار مهم است. نادیا براشیر، روان‌شناس شناختی از دانشگاه هاروارد، معتقد است، برچسب زدن عنوان "درست" یا "نادرست" پس از ارائه اخبار به مردم کمک می‌کند تا اطلاعات را یک هفته بعد به یاد آورند و آن را با برچسب‌گذاری قبلی و در لحظه انتشار اطلاعات مقایسه کنند. پژوهشگران یادآوری می‌کنند که پرده برداشتن از اطلاعات نادرست قبل از انتشار آن‌ها هنوز ارزش دارد. اما ارائهٔ یک بررسی سریع و ساده از واقعیت پس از خواندن عنوان مقاله به خواننده، می‌تواند مفید باشد؛ به ویژه در رسانه‌های اجتماعی که افراد اغلب بدون تفکر فقط پست‌ها را می‌بیند.

اخیراً پژوهشگرانی که در مورد اطلاعات نادرست تحقیق می‌کنند، از شرکت‌های رسانه‌های اجتماعی خواسته‌اند که اطلاعات بیشتری را به اشتراک بگذارند تا دانشمندان بتوانند گسترش اطلاعات نادرست آنلاین را بهتر پیگیری کنند. چنین تحقیقاتی می‌تواند بدون نقض حریم خصوصی کاربران انجام شود، به عنوان مثال با جمع‌آوری اطلاعات یا درخواست از کاربران برای موافقت با انجام مطالعات تحقیقاتی.

در بیشتر مطالعاتی که تاکنون در زمینهٔ انتشار اطلاعات نادرست انجام شده‌است، از داده‌های عمومی توییتر استفاده شده‌است زیرا به راحتی قابل جستجو هستند. اما رسانه‌هایی مانند Facebook تعداد کاربران بیشتر و داده‌های بسیار بیشتری دارند. برخی از شرکت‌های رسانه‌های اجتماعی برای تحقیق در مورد پویایی اخبار جعلی با محققان خارج از شرکتشان همکاری می‌کنند، اما کارهای بیشتری برای ایمن کردن مردم در برابر اطلاعات نادرست باید انجام شود.

 

لیندن می‌گوید: "در نهایت، ما در تلاش هستیم تا به این سوال پاسخ دهیم که چند درصد از مردم برای داشتن ایمنی گله‌ای در برابر اطلاعات نادرست، باید واکسینه شوند؟"

 

توصیه‌هایی برای مقابله با اطلاعات نادرست

حذف اطلاعات نادرست چالش برانگیز است، به ویژه اگر در فیس‌بوک با یک عضو بدقلق درگیر شوید. در این‌جا چند توصیه از پژوهشگرانی که در مورد اطلاعات نادرست تحقیق می‌کنند آورده شده‌است:

۱- سواد رسانه‌ای خود را با کمک سایت‌هایی مانند News Literature Project بالا ببرید تا بتوانید فیلم‌ها و داستان‌های فریبکارانه را بهتر تشخیص دهید.

۲- به دلیل داشتن اعتقادات نادرست به آن‌ها انگ نزنید. همدلی و احترام نشان دهید، در غیر این صورت بیشتر از این‌که اطلاعات دقیق را با موفقیت به اشتراک بگذارید، مخاطبان خود را از دست می‌دهید.

۳- ایده‌های پیچیده اما درست را به پیام‌هایی ساده تبدیل کنید تا درک آن‌ها آسان شود. فیلم‌ها، گرافیک‌ها و سایر ابزارهای دیداری می‌توانند کمک کننده باشد.

۴- در صورت امکان، برای اطلاعات غلط جایگزین درست ارائه دهید و مغلطه‌های اساسی را توضیح دهید.

۵- وقتی می‌بینید اطلاعات غلط در شبکه‌های اجتماعی به سرعت به اشتراک گذاشته می‌شود، بسیج شوید و در برابر اطلاعات جعلی سکوت نکنید.

 

منبع : https://www.sciencenews.org/article/fake-news-misinformation-covid-vaccines-conspiracy

کلید واژه ها: #fakenews #socialmedia #misinformation #pandemic #debunk